Tasarım Tescili Nedir? Tescilli ve Tescilsiz Tasarım Koruması
19 Ağustos 2026
Melisa Su Altınbaş
Avukat
Tasarım, bir ürünün görünümünü — çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özellikleriyle — koruma altına alan bir sınai mülkiyet hakkıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 55. maddesine göre tasarım, ürünün tümünün veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin bu tür özelliklerinden kaynaklanan görünümü olarak tanımlanır; ürün ise bilgisayar programları hariç olmak üzere endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnedir.
Hangi Tasarımlar Korunur?
Bir tasarımın korunabilmesi için yeni olması ve ayırt edici niteliğe sahip olması gerekir. Mobilya, ambalaj, tekstil deseni, ürün ambalajı, grafik semboller ve tipografik karakterler gibi çok geniş bir ürün yelpazesi tasarım korumasına konu olabilir.
Tescilli Tasarım: Beş Yıldan Yirmi Beş Yıla Kadar Koruma
Kanunun 69. maddesine göre tescilli bir tasarımın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Bu süre, tasarım sahibinin talebi ve yenileme ücretinin ödenmesiyle beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenerek toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir.
Tescilsiz Tasarım: Otomatik Ama Sınırlı Bir Koruma
Sınai Mülkiyet Kanunu, tescil yapılmasa dahi bir tasarıma sınırlı bir koruma tanır: Kanunun 69/2. maddesine göre tescilsiz tasarımların koruma süresi, tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır. Bu koruma herhangi bir başvuru yapılmadan kendiliğinden doğar, ancak süresi kısadır ve ispat yükü tasarım sahibine aittir — bu nedenle uzun vadeli ve güçlü bir koruma için tescil önerilir.
Tescilin Avantajları
- Üçüncü kişilerin aynı veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzer bir tasarımı izinsiz üretmesini, satmasını veya ithal etmesini önleme hakkı
- Tasarım hakkına tecavüz halinde hukuki ve cezai yollara başvurabilme
- Tasarımı devretme veya lisans verme yoluyla ticarileştirebilme
Sonuç
Özellikle ürün geliştirme ve yeni koleksiyon süreçlerinde, piyasaya sunumdan önce tasarım tescili başvurusunun yapılması, hem taklit riskine karşı güçlü bir koruma sağlar hem de tasarımın ticari değerini artırır.