Islah Nedir? Dava Değerini Sonradan Artırma Yolu
22 Temmuz 2026 · Güncellendi: 18 Eylül 2026
Berşan Celal Şavik
Kurucu Avukat
Islah, davacının dava açarken talep ettiği tutarı, dava sürecinde ortaya çıkan yeni bilgiler (örneğin bilirkişi raporu) doğrultusunda artırmasına imkan tanıyan usuli bir araçtır. Belirsiz alacak davası (HMK m.107) 7589 sayılı Kanun'la 31.07.2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılmış; aynı Kanun'la HMK m.109'a, kısmi dava edilen alacağın tahkikat sona ermeden bir kez artırılabileceğine ilişkin bir fıkra eklenmiştir. Islah, bunun dışında kalan hâllerde talebin artırılması ve usul işlemlerinin düzeltilmesi bakımından genel yol olmaya devam eder.
Islah Neden Gereklidir?
Davacı, dava açarken zararının veya alacağının tam miktarını bilemediği durumlarda, davayı düşük bir bedel üzerinden açabilir. Yargılama sırasında bilirkişi incelemesiyle gerçek zarar miktarı ortaya çıktığında, davacı ıslah yoluyla talebini bu yeni miktara yükseltebilir.
Islah Ne Zamana Kadar Yapılabilir?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca ıslah, tahkikatın sona ermesine kadar, yargılamanın her aşamasında ve bir kez yapılabilir. Islah hakkının bir kez kullanılabilmesi, tarafların bu imkanı stratejik olarak zamanlaması gerektiği anlamına gelir.
Islah Harcı Nasıl Hesaplanır?
Islah yoluyla artırılan tutar üzerinden, dava açılışındaki nispi harç oranına göre ek bir ıslah harcı hesaplanır ve ödenir. Islah harcı ödenmeden ıslah talebinin işleme konulması mümkün değildir.
Islah Yoluyla Dava Ne Ölçüde Değiştirilebilir?
HMK m.176 uyarınca taraflar, yaptıkları usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir; aynı davada bu yola yalnızca bir kez başvurulabilir. Kısmen ıslahta (m.181) davacı, mevcut talebinin miktarını artırabilir veya dilekçesindeki vakıaları düzeltebilir. Davanın tamamen ıslahında (m.180) ise ıslah bildiriminden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi verilmesi zorunludur; aksi hâlde ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve dava eski hâliyle devam eder.
Dilekçede Olmayan Yeni Bir Talep Islahla Eklenebilir mi? (2026 İçtihadı Birleştirme Kararı)
Hayır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 08.05.2026 tarihli ve E.2021/8, K.2026/1 sayılı kararıyla, hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dâhil edilemeyeceğine karar vermiştir (30.06.2026 tarihli ve 33296 sayılı Resmî Gazete). Karar bağlayıcıdır. Uygulamadaki sonucu şudur: örneğin yalnızca kıdem ve ihbar tazminatı talebiyle açılan bir davaya, dilekçede hiç yer almayan fazla çalışma ücreti sonradan kısmi ıslahla eklenemez; bu kalem için ayrı bir dava açılması gerekir. Bu nedenle talep edilebilecek tüm kalemlerin — miktarı başlangıçta düşük gösterilse bile — dava dilekçesinde ayrı ayrı yer alması kritik önemdedir.
Sonuç
Islah, özellikle zarar miktarının dava açılış anında tam olarak bilinemediği tazminat ve alacak davalarında, davacının haklarını tam olarak alabilmesi açısından önemli bir usuli araçtır.