Çocuk İçin Nafaka (İştirak Nafakası): Şartları, Miktarı ve Davası
10 Eylül 2026
Sena Özcan
Avukat
İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için ödediği nafaka türüdür. Boşanmadan bağımsız olarak da (örneğin evlilik dışı doğan çocuklar için) talep edilebilir.
Hukuki Dayanak
TMK m.182/3 uyarınca, velayeti kendisinde olmayan eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu yükümlülük, kanunun 'Çocuklar Bakımından Ana ve Babanın Hakları' başlıklı bölümündeki genel hükümlerle de desteklenir: çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (m.327) ve bu bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder (m.328/1).
Ne Zamana Kadar Ödenir?
Çocuk ergin olduğu (18 yaşını doldurduğu) hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür (TMK m.328/2). Bu nedenle üniversite eğitimine devam eden ergin bir çocuk için de iştirak nafakası davası açılabilir veya mevcut nafakanın devamı talep edilebilir.
Nafaka Davasını Kim Açabilir?
TMK m.329 uyarınca iştirak nafakası davasını açabilecek kişiler şunlardır:
- Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir.
- Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için gereken hâllerde, atanacak kayyım veya vasi de nafaka davası açabilir.
- Ayırt etme gücüne sahip olan küçük, davayı kendisi de açabilir.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
TMK m.330 uyarınca nafaka miktarı; çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri birlikte dikkate alınarak belirlenir. Çocuğun kendi geliri varsa (örneğin miras veya burs geliri) bu da hesaba katılır. Nafaka her ay peşin ödenir ve hâkim, istem hâlinde gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğine de karar verebilir — uygulamada bu, çoğunlukla yıllık TÜFE oranına endekslenmiş bir artış şeklinde uygulanır.
Kanunda sabit bir yüzde veya formül belirtilmemiş olsa da, uygulamada mahkemeler genellikle nafaka yükümlüsünün net gelirinin belirli bir bandı (örneğin %15-25 aralığı, çocuk sayısına bölünerek) ile çocuğun somut ihtiyaçlarını (eğitim, sağlık gibi düzenli giderler) birlikte değerlendirir. Kendi durumunuza yakın bir rehber aralık ve varsa ek giderler dahil tahmini toplam maliyeti hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
Sonuç
İştirak nafakası, çocuğun temel ihtiyaçlarının karşılanmasını güvence altına almayı amaçlayan, ana-babanın boşanmış olup olmamasından bağımsız işleyen bir yükümlülüktür. Talep edilecek miktarın somut delillerle (gelir belgeleri, çocuğun düzenli giderlerine ait faturalar gibi) desteklenmesi, davanın seyrini doğrudan etkiler.