Boşanma Sonrası Haklar: Soyadı, Velayet ve Kişisel İlişki
10 Eylül 2026
Melisa Su Altınbaş
Avukat
Boşanma kararı kesinleştiğinde evlilik sona erer, ancak taraflar açısından — özellikle çocuklu evliliklerde — hukuki süreç burada bitmez. Soyadı, velayet ve kişisel ilişki gibi konular, boşanma kararında düzenlenir ve sonrasında da güncellenebilir.
Kadının Soyadı Hakkı
TMK m.173 uyarınca kadın, boşanmayla evlenme sırasında kazandığı kişisel durumunu korur; ancak kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kadın evlenmeden önce dul idiyse, hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir. Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceğini ispatlaması hâlinde, istemi üzerine hâkim kocanın soyadını taşımasına izin verebilir; koca ise koşulların değişmesi hâlinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir.
Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki
Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten sonra onların haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler (TMK m.182/1). Velayeti kendisine verilmeyen eşin çocukla kişisel ilişkisi düzenlenirken çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas alınır; bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır — bu yükümlülük, iştirak nafakasının da yasal dayanaklarından biridir.
24/11/2021 tarihli 7343 sayılı Kanun'la eklenen fıkra uyarınca mahkeme, kararında kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder.
Velayetin Sonradan Değiştirilmesi
Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, kendiliğinden veya ana-babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alabilir (TMK m.183) — bu, velayetin boşanma kararından sonra da değişen koşullara göre yeniden düzenlenebileceği anlamına gelir. Uygulamada mahkemeler, somut ve ciddi bir durum değişikliği aranmadıkça velayeti kolayca değiştirmez.
Mirasçılık Hakkının Sona Ermesi
Boşanan eşler, bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla (vasiyetname gibi) kendilerine sağlanan haklarını, aksi anlaşılmadıkça kaybederler (TMK m.181). Boşanma davası devam ederken taraflardan biri ölürse ve mirasçılarından biri davaya devam ederek diğer eşin kusurunu ispatlarsa, bu hüküm yine uygulanır.
Sonuç
Boşanma sonrası haklar, kararın kesinleşmesiyle donmuş değildir — velayet düzenlemesi koşullar değiştikçe yeniden gözden geçirilebilir, kişisel ilişki ihlalleri velayet değişikliğine yol açabilir. Bu haklarınızı etkin biçimde kullanmak için bir aile hukuku avukatından destek almanız faydalı olacaktır.